Sống với thị lực giảm — điều chỉnh nhà và thói quen

Khi thị lực giảm, phần lớn sự khó khăn hằng ngày không đến từ việc không nhìn thấy mà từ việc môi trường không được thiết kế cho người nhìn kém. Đó là phần có thể thay đổi.

Ánh sáng là ưu tiên số một

• Mắt kém cần nhiều ánh sáng hơn đáng kể
• Thêm nhiều nguồn thay vì một bóng công suất lớn
• Đèn có chụp để chống chói
• Ánh sáng tác vụ ngay tại nơi làm việc
• Đèn đọc sách có thể chỉnh hướng
• Tránh vùng tối đột ngột trên lối đi

Tăng sáng mà không chống chói thường làm tình hình tệ hơn vì mắt kém nhạy cảm với chói hơn.

Tăng tương phản

• Mắt kém phân biệt theo chênh sáng tối tốt hơn theo chi tiết
• Đĩa sẫm trên khăn sáng dễ thấy hơn đĩa trắng
• Thớt sẫm cho thực phẩm sáng và ngược lại
• Công tắc màu khác tường
• Mép bậc thang đánh dấu bằng dải màu tương phản
• Bồn cầu và bồn rửa khác màu sàn

Dải màu tương phản ở mép bậc thang là một trong những can thiệp rẻ nhất và hiệu quả nhất về an toàn.

Tổ chức đồ đạc

• Mọi thứ có vị trí cố định
• Trả về đúng chỗ sau khi dùng
• Không sắp xếp lại mà không báo
• Trí nhớ về bố cục là công cụ quan trọng
• Sự nhất quán quan trọng hơn sự gọn gàng

Người nhà dọn dẹp sắp xếp lại với ý tốt có thể vô tình làm mất khả năng tự xoay xở của người nhìn kém.

Đánh dấu bằng xúc giác

• Dán dấu nổi lên nút bấm thường dùng
• Đánh dấu vị trí thường dùng trên núm điều chỉnh
• Dùng dây chun hoặc dấu dán phân biệt các hộp
• Phân biệt thuốc bằng hình dạng hộp khác nhau
• Xúc giác bù lại phần thị giác đã mất

Chuyển thông tin sang kênh xúc giác là cách hiệu quả và rẻ nhất cho các thao tác lặp lại hằng ngày.

Trong bếp

• Đèn dưới tủ treo chiếu thẳng xuống mặt bếp
• Thớt tương phản với thực phẩm
• Đánh dấu vạch thường dùng trên ca đong
• Đồ dùng có tay cầm tương phản
• Cẩn trọng đặc biệt với dao và nhiệt

Ánh sáng tốt ở mặt bếp là yếu tố an toàn quan trọng nhất khi thị lực đã giảm.

Đọc và chữ viết

• Kính lúp có đèn tích hợp
• Sách chữ lớn
• Chức năng phóng to trên thiết bị
• Chức năng đọc màn hình
• Sách nói
• Viết bằng bút đậm nét trên giấy trắng

Sách nói mở lại cả một mảng đời sống cho người không còn đọc chữ in được.

Điện thoại và thiết bị

• Tăng cỡ chữ trong cài đặt
• Bật chế độ tương phản cao
• Dùng trợ lý giọng nói cho các thao tác
• Chức năng phóng to màn hình
• Nhiều tính năng hỗ trợ có sẵn mà ít người biết

Các tính năng hỗ trợ thị giác có sẵn trong điện thoại thường mạnh hơn nhiều so với những gì người dùng biết tới.

Đi lại trong nhà

• Lối đi thông thoáng không có vật cản
• Dây điện gọn vào mép tường
• Thảm có mép cố định hoặc bỏ hẳn
• Tay vịn ở cầu thang
• Đèn đêm cho lối tới nhà vệ sinh
• Cửa hoặc mở hẳn hoặc đóng hẳn

Cánh cửa mở hé là vật cản nguy hiểm vì nó ở đúng tầm mà tay quét không chạm tới.

Ra ngoài

• Kính râm giảm chói khi trời nắng
• Đi quen đường quen giờ
• Chú ý các bậc và chỗ đổi độ cao
• Gậy hỗ trợ nếu cần
• Đi cùng người khác ở nơi lạ

Chói mắt khi ra nắng gây khó khăn nhiều hơn người ta nghĩ với mắt đã kém.

Với người xung quanh

• Giới thiệu tên mình khi bắt đầu nói chuyện
• Nói rõ khi mình rời khỏi phòng
• Mô tả bằng lời thay vì chỉ trỏ
• Hỏi trước khi giúp thay vì tự làm thay
• Không di chuyển đồ đạc mà không báo

Điểm thứ hai tránh được tình huống khó xử khi người nhìn kém tiếp tục nói với căn phòng trống.

Giữ sự độc lập

• Điều chỉnh để làm được chứ không để làm thay
• Cho thời gian tự làm
• Hỏi họ cần gì thay vì đoán
• Tôn trọng lựa chọn của họ
• Làm thay quá nhiều làm mất kỹ năng

Giúp quá mức lấy đi cơ hội duy trì kỹ năng, và đó là thiệt hại lâu dài lớn hơn sự tiện lợi trước mắt.

Về mặt tinh thần

• Mất thị lực là một mất mát thật
• Cần thời gian để thích nghi
• Buồn và tiếc nuối là phản ứng bình thường
• Kết nối với người có hoàn cảnh tương tự giúp nhiều
• Nếu ảnh hưởng tâm lý kéo dài thì nên tìm hỗ trợ

Phần tâm lý của việc mất thị lực thường ít được chú ý bằng phần kỹ thuật, dù nó nặng nề không kém.

Câu hỏi thường gặp