Giảm thính lực ít khi được nhìn nhận đúng mức vì nó không nhìn thấy được. Nhưng tác động của nó lên đời sống xã hội thường lớn hơn nhiều so với tác động lên việc nghe đơn thuần.
Nghe kém không chỉ là nghe nhỏ hơn
- Thường mất khả năng nghe âm cao trước
- Phụ âm nằm ở dải âm cao
- Phụ âm mang phần lớn thông tin để phân biệt từ
- Nên nghe thấy tiếng mà không hiểu lời
- Tăng âm lượng không giải quyết được vấn đề này
Câu nói nghe thấy nhưng không hiểu là mô tả chính xác về mặt sinh lý chứ không phải cách nói phóng đại.
Vì sao chỗ đông người là khó nhất
- Cần tách giọng nói khỏi nhiều nguồn khác
- Khả năng này giảm sớm hơn khả năng nghe chung
- Âm vang trong phòng làm khó thêm
- Việc nghe tốn rất nhiều năng lượng
- Dẫn tới kiệt sức sau các buổi gặp
Cảm giác kiệt sức sau một buổi tiệc phản ánh công sức thật mà não đã bỏ ra để cố hiểu.
Vì sao dẫn tới cô lập
- Bắt đầu tránh các buổi tụ họp
- Ngại hỏi lại nhiều lần
- Giả vờ hiểu để không làm phiền
- Dần rút khỏi các hoạt động xã hội
- Bị hiểu nhầm là thay đổi tính cách
Việc giả vờ hiểu là phản ứng rất phổ biến và nó che giấu vấn đề khỏi cả người thân.
Những gì người nói nên làm
- Quay mặt về phía người nghe
- Không che miệng khi nói
- Nói chậm và rõ thay vì to
- Giảm tiếng ồn xung quanh trước
- Diễn đạt lại bằng từ khác thay vì lặp y nguyên
- Gọi tên trước khi bắt đầu nói
Gọi tên trước giúp người nghe kịp chuyển sự chú ý nên không bỏ lỡ phần đầu câu.
Những gì nên tránh
- Hét lên
- Nói từ phòng khác vọng sang
- Nói khi đang quay lưng lại
- Nói thôi không có gì quan trọng đâu
- Tỏ ra khó chịu khi phải nhắc lại
Câu thôi không quan trọng đâu là cách nhanh nhất làm người nghe kém cảm thấy bị loại khỏi cuộc trò chuyện.
Bố trí không gian
- Tiêu âm bằng thảm, rèm, ghế bọc vải
- Bàn tròn dễ nhìn mặt mọi người hơn bàn dài
- Ánh sáng đủ để nhìn rõ khẩu hình
- Tắt tivi và nhạc khi trò chuyện
- Nhóm nhỏ dễ hơn nhóm lớn
Tắt nhạc nền là điều chỉnh đơn giản nhất và thường có tác dụng lớn nhất.
Chọn chỗ trong quán
- Tựa lưng vào tường
- Xa khu bếp và quầy bar
- Góc phòng có ít âm vang hơn giữa phòng
- Đủ sáng để nhìn mặt người nói
- Đi vào giờ vắng người
Tựa lưng vào tường cắt được các nguồn âm từ phía sau, nên não có ít thứ phải xử lý hơn.
Về thiết bị trợ thính
- Khuếch đại âm thanh nhưng không khôi phục hoàn toàn
- Cần thời gian làm quen
- Ban đầu mọi thứ có vẻ quá ồn
- Cần được điều chỉnh bởi chuyên môn
- Bắt đầu sớm thì thích nghi dễ hơn
- Vẫn cần môi trường phù hợp để phát huy
Nhiều người bỏ máy trợ thính trong ngăn kéo vì giai đoạn làm quen khó khăn mà không được hỗ trợ đúng cách.
Các hỗ trợ khác
- Phụ đề khi xem chương trình
- Chuông cửa có đèn báo
- Điện thoại có âm lượng tăng được
- Ứng dụng chuyển giọng nói thành chữ
- Nhắn tin thay cho gọi điện khi phù hợp
Ứng dụng chuyển giọng nói thành chữ đã trở nên khá tốt và là công cụ hữu ích trong nhiều tình huống.
Nói thẳng về nhu cầu của mình
- Cho người khác biết mình nghe kém
- Nêu cụ thể điều gì giúp được
- Không giả vờ hiểu
- Đề nghị chuyển sang chỗ yên tĩnh hơn
- Phần lớn người sẽ điều chỉnh khi biết
Người khác thường sẵn sàng điều chỉnh nhưng họ không biết phải làm gì nếu không được nói cụ thể.
Bảo vệ phần thính lực còn lại
- Tránh tiếp xúc với âm thanh lớn
- Dùng bảo hộ trong môi trường ồn
- Giữ âm lượng tai nghe vừa phải
- Tổn thương thường không hồi phục
- Kiểm tra định kỳ để theo dõi
Phần thính lực còn lại càng đáng được bảo vệ khi nó đã giảm, chứ không phải ngược lại.
Với gia đình
- Hiểu rằng đây là vấn đề thật chứ không phải không chú ý
- Kiên nhẫn khi phải nhắc lại
- Điều chỉnh môi trường trong nhà
- Khuyến khích đi kiểm tra
- Đưa họ vào cuộc trò chuyện thay vì bỏ qua
Việc chủ động kéo người nghe kém vào cuộc trò chuyện là cách giữ họ khỏi rút lui dần khỏi đời sống gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nói to hơn lại không giúp?
Vì vấn đề thường nằm ở sự rõ ràng chứ không ở âm lượng. Nói to làm biến dạng phát âm nên có khi còn khó hiểu hơn. Nói chậm và rõ hiệu quả hơn.
Máy trợ thính có làm nghe lại như bình thường không?
Không hẳn. Nó khuếch đại âm thanh nhưng không khôi phục hoàn toàn khả năng phân biệt lời nói trong tiếng ồn. Cần thời gian làm quen và cần môi trường phù hợp.
Vì sao người nghe kém hay tránh chỗ đông?
Vì ở đó việc nghe tốn rất nhiều sức và vẫn không hiểu hết, dẫn tới mệt mỏi và ngại. Đây là lý do nghe kém dễ dẫn tới cô lập xã hội.
Người nói nên làm gì?
Quay mặt về phía người nghe, không che miệng, nói chậm và rõ, giảm tiếng ồn xung quanh, và diễn đạt lại bằng từ khác thay vì lặp y nguyên.