Nhiều người nghĩ tập trung là chuyện ý chí. Nhưng khả năng tập trung chịu ảnh hưởng rất lớn từ môi trường, và đó là phần dễ thay đổi hơn nhiều so với bản thân.
Vị trí bàn
- Vuông góc với cửa sổ là lựa chọn tốt
- Đối diện cửa sổ thì bị chói
- Quay lưng ra cửa sổ thì màn hình bị phản chiếu
- Tránh đối diện lối đi qua lại
- Tựa lưng vào tường cho cảm giác yên tâm hơn
Chuyển động ở rìa tầm nhìn kích hoạt phản xạ định hướng mà ý chí không tắt được, nên vị trí bàn quan trọng hơn người ta nghĩ.
Ánh sáng
- Ánh sáng nền đủ để không có tương phản gắt
- Đèn bàn đặt phía đối diện tay thuận
- Tránh bóng tay đổ lên chỗ viết
- Ánh sáng trung tính tới hơi mát cho sự tỉnh táo
- Tránh để đèn bàn là nguồn sáng duy nhất trong phòng tối
Vũng sáng trên bàn giữa phòng tối buộc mắt liên tục thích nghi và gây mỏi nhanh.
Tiếng ồn
- Tiếng nói chuyện gây nhiễu nhiều nhất
- Vì não tự động xử lý ngôn ngữ
- Tiếng ồn đều dễ bỏ qua hơn
- Tai nghe chống ồn hữu ích
- Nhạc không lời ít gây nhiễu hơn nhạc có lời
- Nhạc quen ít gây nhiễu hơn nhạc mới
Nhạc mới lôi kéo chú ý vì não muốn theo dõi điều sắp xảy ra, còn nhạc đã thuộc thì không.
Trong tầm nhìn
- Đồ đạc lộn xộn làm não phải xử lý thêm
- Màn hình khác trong tầm nhìn gây nhiễu
- Điện thoại trên bàn gây nhiễu dù úp xuống
- Bề mặt trống giúp tập trung
- Một vật gợi nhớ việc khác cũng đủ làm phân tâm
Sự hiện diện của điện thoại trong tầm mắt đã đủ chiếm một phần khả năng tập trung, dù không hề chạm vào nó.
Gián đoạn
- Mỗi lần ngắt tốn thời gian để quay lại
- Chất lượng tư duy cũng giảm chứ không chỉ thời gian
- Tắt thông báo không cần thiết
- Thoả thuận khung giờ với người trong nhà
- Dùng tín hiệu nhìn thấy được như đóng cửa
Một tín hiệu đơn giản mà cả nhà hiểu hiệu quả hơn nhiều so với việc nhắc nhở từng lần.
Tư thế
- Chân chạm sàn, lưng có tựa
- Màn hình ngang hoặc thấp hơn tầm mắt
- Khuỷu tay khoảng góc vuông
- Cỡ chữ đủ lớn để không nhoài người
- Đứng dậy vài phút mỗi giờ
Người nhoài về phía trước thường là vì chữ nhỏ, nên tăng cỡ chữ đôi khi sửa luôn tư thế.
Khi nhà nhỏ không có phòng riêng
- Chọn một góc cố định thay vì di chuyển
- Tấm bình phong hoặc kệ làm ranh giới
- Dọn bàn khi hết giờ làm
- Cất thiết bị công việc vào hộp
- Nghi thức đóng lại giúp não chuyển trạng thái
Nghi thức dọn bàn cuối ngày làm cho cùng một không gian đổi vai trò, và đó là phần quan trọng khi không có phòng riêng.
Ranh giới giữa làm và nghỉ
- Không làm việc trên giường
- Có giờ bắt đầu và kết thúc rõ
- Đi ra ngoài một chút để đánh dấu chuyển tiếp
- Không để thiết bị công việc trong phòng ngủ
- Ranh giới cần được nói ra với người nhà
Đi bộ một vòng ngắn khi hết giờ làm đóng vai trò như quãng đường về nhà mà làm việc tại nhà đã bỏ mất.
Nhiệt độ và không khí
- Quá ấm gây buồn ngủ
- Quá lạnh gây mất tập trung
- Thông gió định kỳ
- Không khí tù đọng làm uể oải
- Mở cửa vài phút mỗi vài giờ
Cảm giác uể oải giữa buổi chiều đôi khi chỉ là do phòng đã đóng kín quá lâu.
Nhịp làm việc
- Làm từng khoảng có nghỉ giữa
- Nghỉ mắt bằng cách nhìn ra xa
- Đứng dậy và vận động nhẹ
- Sắp việc cần tập trung vào lúc năng lượng cao
- Việc đơn giản vào lúc năng lượng thấp
Sắp xếp việc theo mức năng lượng trong ngày hiệu quả hơn nhiều so với cố ép mình tập trung vào giờ khó.
Cây xanh và yếu tố thị giác
- Một chậu cây trong tầm nhìn có tác động tích cực
- Cửa sổ nhìn ra ngoài giúp mắt nghỉ
- Điểm nhìn xa cải thiện cảm giác không gian
- Tránh nhìn thẳng vào tường sát mặt
- Không gian có chiều sâu dễ chịu hơn
Có một điểm nhìn xa để mắt dừng lại là lợi ích thật của việc đặt bàn gần cửa sổ.
Những điều chỉnh đáng làm trước
- Đổi vị trí bàn nếu đang bị chói hoặc ngược sáng
- Thêm đèn bàn và ánh sáng nền
- Dọn trống mặt bàn
- Tắt thông báo
- Thoả thuận khung giờ với người nhà
Năm điều chỉnh này không tốn gì và thường tạo ra thay đổi rõ hơn mọi phương pháp quản lý thời gian.
Câu hỏi thường gặp
Bàn làm việc nên đặt ở đâu?
Vuông góc với cửa sổ là lựa chọn tốt: có ánh sáng tự nhiên mà không bị chói và không bị ngược sáng trên màn hình.
Nhà nhỏ không có phòng riêng thì sao?
Có thể tạo ranh giới bằng cách khác: một góc cố định, một tấm bình phong, hoặc nghi thức dọn bàn khi hết giờ làm để không gian đổi vai trò.
Nghe nhạc khi làm việc có nên không?
Tuỳ loại việc. Với việc lặp lại thì thường có ích, với việc cần đọc và viết thì nhạc có lời gây nhiễu vì não tự động xử lý ngôn ngữ.
Làm sao giảm gián đoạn ở nhà?
Thoả thuận rõ với người trong nhà về khung giờ, dùng tín hiệu nhìn thấy được như đóng cửa hoặc đeo tai nghe, và tắt thông báo không cần thiết.