Có những căn nhà bước vào là muốn ngồi xuống, và có những căn nhà đẹp nhưng làm người ta thấy bồn chồn. Khác biệt đó không huyền bí mà đến từ những yếu tố cụ thể có thể chỉ ra được.
Ấn tượng đầu tiên là tổng hợp nhiều giác quan
- Ánh sáng và màu sắc qua mắt
- Mức độ ồn và âm vang qua tai
- Mùi của không gian
- Nhiệt độ và độ ẩm trên da
- Cảm giác về bố cục và lối đi
- Tất cả được xử lý trong vài giây
Vì tất cả diễn ra cùng lúc, ta có cảm giác chung mà không tách ra được yếu tố nào tạo nên nó.
Ánh sáng
- Nhiều nguồn ở độ cao khác nhau thay vì một đèn trần
- Không để nguồn sáng lộ trong tầm nhìn
- Ánh sáng ấm cho khu vực nghỉ
- Đủ sáng cho khu vực làm việc
- Tận dụng ánh sáng tự nhiên
- Điều chỉnh được độ sáng là ưu thế lớn
Một căn phòng chỉ có đèn trần thường cho cảm giác như nơi công cộng chứ không như nhà.
Âm thanh
- Phòng nhiều bề mặt cứng thì vang và mệt
- Thảm, rèm, ghế bọc vải hấp thụ âm
- Kệ sách vừa hấp thụ vừa tán âm
- Tiếng thiết bị cũng là một phần của nền âm thanh
- Không gian tiêu âm tốt cho cảm giác yên tĩnh hơn dù cùng mức ồn
Điểm cuối đáng chú ý: cảm giác yên tĩnh phụ thuộc vào âm vang nhiều không kém mức độ ồn thật.
Mùi
- Là yếu tố khách nhận ra ngay mà chủ nhà không thấy
- Mùi ẩm mốc là điểm trừ lớn nhất
- Thông gió quan trọng hơn mọi sản phẩm khử mùi
- Xử lý nguồn thay vì che bằng mùi khác
- Nhà không có mùi khó chịu là mục tiêu hợp lý
Xịt thơm lên mùi ẩm mốc tạo ra hỗn hợp khó chịu hơn cả mùi ban đầu.
Nhiệt độ và luồng khí
- Luồng gió thổi thẳng gây khó chịu hơn nhiệt độ thấp
- Sàn lạnh làm cả phòng thấy lạnh
- Bức xạ từ tường hướng nắng ảnh hưởng nhiều
- Che nắng bên ngoài hiệu quả hơn rèm bên trong
- Thông gió chéo cải thiện cảm giác rõ rệt
Rất nhiều phàn nàn về nhiệt độ thực ra là về hướng gió chứ không về con số trên máy.
Bố cục và lối đi
- Lối đi thông suốt tạo cảm giác dễ chịu
- Phải lách qua đồ đạc gây căng thẳng nhẹ liên tục
- Chỗ ngồi nên có điểm nhìn dễ chịu
- Ngồi quay lưng ra cửa làm nhiều người bất an
- Khoảng trống cũng là một phần của thiết kế
Xu hướng thích ngồi có tường sau lưng và nhìn được lối vào là phản ứng khá phổ biến ở con người.
Sự lộn xộn thị giác
- Nhiều đồ trong tầm nhìn làm não phải xử lý nhiều hơn
- Gây mệt nhẹ mà không nhận ra
- Bề mặt trống tạo cảm giác nghỉ ngơi
- Cất bớt hiệu quả hơn sắp xếp gọn
- Không cần tối giản, chỉ cần bớt
Dọn một mặt bàn trống trong phòng khách có tác động lớn hơn nhiều so với công sức bỏ ra.
Vật liệu và kết cấu
- Kết hợp vật liệu mềm và cứng
- Bề mặt có kết cấu tạo cảm giác ấm hơn bề mặt trơn
- Gỗ và vải cho cảm giác khác kim loại và kính
- Đa dạng kết cấu làm không gian sống động hơn
- Cũng ảnh hưởng tới âm học
Một căn phòng toàn bề mặt cứng và trơn thường cho cảm giác lạnh cả theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.
Cây xanh
- Ảnh hưởng tích cực tới tâm trạng theo nhiều nghiên cứu
- Tạo cảm giác có sự sống trong không gian
- Bề mặt lá cũng hấp thụ âm phần nào
- Tác dụng lọc không khí khiêm tốn hơn nhiều người nghĩ
- Chọn loại phù hợp với điều kiện ánh sáng thực tế
Cây chết héo trong góc phòng có tác động ngược lại, nên chọn loại dễ sống quan trọng hơn chọn loại đẹp.
Dấu vết của người sống trong đó
- Ảnh, sách, đồ vật có ý nghĩa cá nhân
- Không gian hoàn toàn trung tính thường thiếu ấm áp
- Dấu vết sử dụng làm nhà có cảm giác thật
- Khác với sự bừa bộn
- Cân bằng giữa gọn và có hồn
Những căn nhà trông như trong tạp chí thường đẹp mà không cho cảm giác có người ở.
Những cải thiện dễ làm nhất
- Thêm một đèn bàn hoặc đèn sàn
- Thêm thảm và rèm dày
- Dọn trống một vài bề mặt
- Kiểm tra và xử lý nguồn mùi
- Điều chỉnh hướng gió của máy lạnh
- Thêm một chậu cây dễ sống
Sáu việc này có thể làm trong một buổi và thay đổi cảm giác của cả căn nhà.
Cách tự đánh giá không gian của mình
- Ra ngoài rồi vào lại để cảm nhận như khách
- Ngồi ở các vị trí khác nhau và để ý cảm giác
- Chú ý xem mình hay tránh ngồi chỗ nào
- Hỏi khách cảm nhận thật
- Thay đổi từng thứ một để biết cái gì có tác dụng
Chỗ mà cả nhà đều tránh ngồi thường có một lý do cụ thể tìm ra được nếu chú ý.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao có phòng đẹp mà vẫn thấy không thoải mái?
Vì thẩm mỹ chỉ là một trong nhiều yếu tố. Âm vang, ánh sáng chói, nhiệt độ hoặc bố cục gây bí bách đều làm không gian khó chịu dù nhìn đẹp.
Yếu tố nào ảnh hưởng nhiều nhất?
Ánh sáng thường đứng đầu vì nó ảnh hưởng tới cả cảm nhận màu sắc, cảm giác về kích thước phòng và trạng thái tinh thần trong ngày.
Cải thiện nào rẻ mà hiệu quả nhất?
Thêm nguồn sáng ở độ cao khác nhau, thêm vật liệu mềm để giảm âm vang, và dọn bớt đồ trong tầm nhìn. Ba việc này không tốn nhiều mà thay đổi rõ.
Cây xanh có thật sự giúp không?
Nhiều nghiên cứu ghi nhận tác động tích cực lên tâm trạng và cảm nhận về không gian. Về mặt lọc không khí thì tác dụng khiêm tốn hơn nhiều người nghĩ.