Theo tuổi, thị lực giảm, thính lực giảm, khứu giác giảm, cảm giác ở bàn chân kém nhạy và thăng bằng kém đi. Ngôi nhà vốn phù hợp có thể trở nên khó dùng, và phần lớn vấn đề điều chỉnh được.
Những thay đổi cần tính tới
- Mắt cần nhiều ánh sáng hơn và nhạy với chói hơn
- Thích nghi sáng tối chậm hơn
- Nghe kém trong môi trường ồn
- Khứu giác giảm
- Cảm giác ở bàn chân kém nhạy
- Thăng bằng và phản xạ chậm hơn
Điểm chung của các thay đổi này là chúng diễn ra từ từ nên người trong cuộc ít khi nhận ra.
Ánh sáng
- Tăng độ sáng ở mọi khu vực
- Đồng thời chống chói tốt hơn
- Ánh sáng đều, tránh vùng tối đột ngột
- Đèn cảm biến ở lối đi
- Đèn đêm mờ cho lối tới nhà vệ sinh
- Công tắc dễ tìm và dễ bấm
Hai yêu cầu sáng hơn và ít chói hơn phải đi cùng nhau, vì tăng sáng bằng bóng trần chỉ làm tình hình tệ hơn.
Phòng ngã
- Bỏ hoặc cố định thảm không có mép dán
- Dọn dây điện và vật cản khỏi lối đi
- Tay vịn ở cầu thang và nhà tắm
- Thanh vịn cạnh bồn cầu
- Thảm chống trơn trong nhà tắm
- Ghế ngồi trong buồng tắm
Nhà tắm là nơi xảy ra nhiều tai nạn nhất trong nhà, nên nó xứng đáng được ưu tiên.
Giày dép trong nhà
- Đế có độ bám
- Ôm chân, không tuột
- Tránh dép lê không quai hậu
- Tránh đi tất trên sàn trơn
- Đây là chi tiết rẻ mà hay bị bỏ qua
Dép lê tuột chân là nguyên nhân của rất nhiều cú ngã mà không ai nghĩ tới khi nói về an toàn.
Bù lại khứu giác đã giảm
- Thiết bị báo khói và kiểm tra pin định kỳ
- Cân nhắc thiết bị báo rò khí
- Bếp có tính năng tự ngắt
- Ghi ngày lên thực phẩm khi mở
- Dựa vào hạn dùng thay vì vào mùi
Mất khứu giác là mất một hệ thống cảnh báo, và hệ thống đó cần được thay bằng thiết bị.
Bù lại thính giác đã giảm
- Giảm tiếng ồn nền trong nhà
- Tiêu âm bằng thảm và rèm
- Chuông cửa có kèm đèn báo
- Điện thoại có âm lượng tăng được
- Nói chuyện ở nơi yên tĩnh và quay mặt về phía họ
Giảm âm vang trong phòng khách giúp người nghe kém tham gia trò chuyện được nhiều hơn.
Tầm với và độ cao
- Đồ thường dùng để trong tầm với dễ dàng
- Tránh phải với cao hoặc cúi sát sàn
- Không dùng ghế để với đồ trên cao
- Giường và ghế có độ cao dễ đứng lên
- Ghế có tay vịn giúp đứng dậy
Với đồ trên cao bằng cách trèo ghế là một trong những hành vi rủi ro nhất mà vẫn rất phổ biến.
Nhiệt độ
- Khả năng cảm nhận và điều hoà nhiệt giảm
- Có thể không nhận ra mình đang quá nóng hoặc quá lạnh
- Cần theo dõi chủ động thay vì dựa vào cảm giác
- Nhiệt kế phòng dễ đọc
- Nhắc uống nước theo lịch thay vì theo cảm giác khát
Cảm giác khát cũng giảm theo tuổi, nên uống nước theo giờ đáng tin hơn uống khi thấy khát.
Sự quen thuộc của không gian
- Người cao tuổi dựa nhiều vào trí nhớ về bố cục
- Đổi vị trí đồ đạc gây khó khăn
- Báo trước khi có thay đổi
- Giữ đồ dùng ở chỗ cố định
- Sự nhất quán quan trọng hơn sự gọn gàng
Dọn dẹp sắp xếp lại giúp người dọn nhưng có thể gây khó cho người đã quen với bố cục cũ.
Với người có suy giảm trí nhớ
- Giữ mọi thứ ở vị trí cố định
- Biển chỉ dẫn đơn giản trên cửa các phòng
- Giảm sự lộn xộn thị giác
- Ánh sáng tốt giảm nhầm lẫn
- Tránh gương ở vị trí gây bối rối
- Đồng hồ và lịch lớn dễ đọc
Ánh sáng kém làm tăng nhầm lẫn và bồn chồn vào buổi chiều tối ở nhiều người, nên chiếu sáng tốt có giá trị thực sự.
Cách rà soát ngôi nhà
- Đi một vòng theo đúng lộ trình sinh hoạt hằng ngày
- Ghi lại chỗ tối, chỗ trơn, chỗ vướng
- Ghi chỗ phải với cao hoặc cúi thấp
- Thử đi vào ban đêm xem có đủ sáng không
- Hỏi chính người sống ở đó thấy chỗ nào khó
Người sống ở đó thường đã biết chỗ nào khó nhưng không nói vì ngại làm phiền.
Cách tiếp cận đúng
- Điều chỉnh để giữ sự độc lập chứ không để hạn chế
- Bàn bạc thay vì quyết định thay
- Làm dần từng việc
- Ưu tiên ánh sáng và phòng ngã trước
- Tôn trọng thói quen và lựa chọn của họ
Mục tiêu của mọi điều chỉnh là để người cao tuổi làm được nhiều hơn chứ không phải để họ làm ít đi.
Câu hỏi thường gặp
Điều chỉnh nào quan trọng nhất?
Ánh sáng đứng đầu vì mắt lớn tuổi cần nhiều ánh sáng hơn đáng kể và thích nghi chậm hơn khi chuyển vùng sáng tối. Sau đó là các biện pháp phòng ngã.
Vì sao cần thiết bị báo khói dù trước giờ không cần?
Vì khứu giác giảm theo tuổi nên có thể không ngửi thấy mùi khói hoặc mùi khét. Thiết bị bù lại kênh cảnh báo đã yếu đi.
Thảm có nên bỏ không?
Thảm không cố định mép nên bỏ hoặc dán cố định vì là nguyên nhân ngã phổ biến. Thảm chống trơn được cố định thì lại có ích ở khu vực ướt.
Nên bắt đầu từ đâu?
Đi một vòng nhà theo đúng lộ trình sinh hoạt hằng ngày và ghi lại những chỗ tối, chỗ trơn, chỗ phải với cao hoặc cúi thấp. Danh sách đó là kế hoạch cụ thể.