Mùi trong mua sắm và không gian thương mại

Bước vào một siêu thị và ngửi thấy mùi bánh mì mới nướng ngay ở lối vào. Vị trí của quầy bánh không phải tình cờ, và mùi đó là một phần của thiết kế không gian.

Vì sao mùi được dùng trong thương mại

• Ảnh hưởng tới tâm trạng nhanh và trực tiếp
• Tác động chủ yếu dưới mức ý thức
• Tạo ký ức bền hơn hình ảnh
• Khó bị bỏ qua vì không nhắm mắt được
• Là kênh ít bị chú ý nhất nên ít bị đề phòng

Điểm cuối là lý do mùi hiệu quả: người ta cảnh giác với quảng cáo nhìn thấy nhưng không cảnh giác với mùi.

Những mùi quen thuộc trong bán lẻ

• Bánh mì và bánh ngọt mới nướng
• Cà phê rang
• Gà quay hoặc đồ nướng
• Hương gỗ và da trong cửa hàng nội thất
• Hương riêng của các cửa hàng thời trang

Ba mùi đầu đều gợi cảm giác đói, và chúng thường được đặt gần lối vào chứ không ở cuối đường đi.

Tác động đã được ghi nhận

• Ảnh hưởng tới thời gian khách ở lại
• Ảnh hưởng tới cảm nhận về chất lượng hàng hoá
• Ảnh hưởng tới tâm trạng chung
• Mùi dễ chịu làm không gian có vẻ sạch hơn
• Mức độ tác động thay đổi tuỳ hoàn cảnh

Cảm giác về sự sạch sẽ chịu ảnh hưởng của mùi mạnh hơn nhiều so với những gì mắt nhìn thấy.

Mùi và cảm giác đói

• Mùi thức ăn kích hoạt phản ứng chuẩn bị tiêu hoá
• Tạo cảm giác muốn ăn dù không đói
• Đi siêu thị khi đói dẫn tới mua nhiều hơn
• Kết hợp mùi và cảm giác đói làm tác động mạnh hơn
• Ăn trước khi đi là cách phòng đơn giản

Lời khuyên không đi chợ khi đói là dân gian nhưng có cơ sở rõ ràng.

Hương riêng của thương hiệu

• Một số nơi dùng hương đặc trưng ở mọi chi nhánh
• Tạo cảm giác nhận diện quen thuộc
• Khách nhớ lại trải nghiệm qua mùi
• Phổ biến ở khách sạn và cửa hàng cao cấp
• Là một phần của thiết kế trải nghiệm

Ký ức do mùi tạo ra bền và mang cảm xúc, nên nó là công cụ nhận diện mạnh hơn logo.

Trong nhà hàng

• Mùi từ bếp là một phần của trải nghiệm
• Bếp mở cho phép mùi lan ra
• Món được bưng qua bàn khác tạo hiệu ứng lan toả
• Mùi ảnh hưởng tới kỳ vọng trước khi nếm
• Cũng ảnh hưởng tới việc gọi thêm món

Nhìn và ngửi thấy món của bàn bên cạnh là một trong những yếu tố mạnh nhất trong việc chọn món.

Trong bất động sản

• Mùi ảnh hưởng mạnh tới ấn tượng về một ngôi nhà
• Mùi ẩm mốc là điểm trừ rất lớn
• Người bán thường thông gió kỹ trước khi cho xem
• Đôi khi có mùi dễ chịu được tạo ra
• Người mua nên chú ý phân biệt

Mùi thơm nồng trong một căn nhà đang bán đáng được chú ý vì nó có thể đang che thứ gì đó.

Cách nhận ra mình đang bị ảnh hưởng

• Chú ý tới mùi ngay khi bước vào một nơi
• Hỏi xem mùi này có tự nhiên ở đây không
• Nhận ra khi mình bỗng thấy đói
• Nhận ra khi thấy dễ chịu quá mức bình thường
• Biết không xoá được tác động nhưng giúp tỉnh táo

Việc chỉ cần đặt câu hỏi vì sao chỗ này lại thơm như vậy đã tạo ra một khoảng lùi hữu ích.

Những cách thực tế hơn

• Đi mua khi không đói
• Có danh sách chuẩn bị trước
• Đặt giới hạn cho chuyến mua sắm
• Không quyết định lớn ngay tại chỗ
• Rời khỏi không gian đó rồi mới cân nhắc

Chuẩn bị trước hiệu quả hơn nhiều so với cố kháng cự tại chỗ, vì nó đặt quyết định ra ngoài môi trường có tác động.

Mặt tích cực

• Không gian dễ chịu làm trải nghiệm tốt hơn
• Mùi là một phần của văn hoá ẩm thực
• Chợ truyền thống có mùi riêng đáng quý
• Không phải mọi việc dùng mùi đều nhằm thao túng
• Vấn đề là ở mức độ và sự minh bạch

Mùi của một khu chợ hay một tiệm bánh lâu năm là phần thật của nơi đó chứ không phải thiết kế.

Với người nhạy cảm

• Không gian có hương liệu mạnh gây khó chịu
• Có thể gây đau đầu hoặc kích ứng hô hấp
• Người có hen cần lưu ý
• Một số cửa hàng có mùi rất đậm
• Không phải ai cũng có lựa chọn tránh

Với nhóm này, không gian thương mại có hương liệu mạnh là rào cản thật chứ không chỉ là chuyện sở thích.

Cách nghĩ tổng thể

• Mùi là kênh ảnh hưởng ít được chú ý nhất
• Tác động diễn ra dưới mức ý thức
• Biết điều này là một dạng tự bảo vệ
• Không cần hoài nghi mọi thứ
• Chỉ cần nhận ra mình đang ở trong một không gian được thiết kế

Ý thức rằng gần như mọi chi tiết trong một cửa hàng đều là lựa chọn có chủ đích giúp ta mua sắm tỉnh táo hơn.

Câu hỏi thường gặp