Ù tai — khi tai nghe thấy thứ không có ở bên ngoài

Gần như ai cũng từng nghe tiếng kêu trong tai sau một buổi nhạc lớn. Với phần lớn người nó biến mất sau vài giờ, nhưng với một số người thì nó ở lại, và khi đó cách phản ứng quyết định rất nhiều.

Ù tai là gì

• Cảm nhận âm thanh khi không có nguồn bên ngoài
• Có thể là tiếng rít, tiếng vo ve, tiếng gió
• Là một triệu chứng chứ không phải một bệnh riêng
• Rất phổ biến, nhiều người từng trải qua
• Mức độ ảnh hưởng khác nhau rất nhiều

Điểm quan trọng là cùng một mức tiếng kêu có người gần như không để ý và có người thấy không chịu nổi.

Những hoàn cảnh thường gặp

• Sau khi tiếp xúc âm thanh lớn
• Đi kèm với giảm thính lực
• Khi có vấn đề ở tai ngoài hoặc tai giữa
• Liên quan tới một số loại thuốc
• Trong giai đoạn căng thẳng kéo dài

Trường hợp đầu là dạng tạm thời quen thuộc nhất và cũng là lời cảnh báo rằng âm thanh vừa rồi quá to.

Vì sao lại nghe thấy thứ không có

• Hệ thống thính giác vẫn hoạt động ngay cả khi thiếu tín hiệu
• Khi mất đầu vào ở một dải tần, não có thể tăng độ nhạy
• Hoạt động tự phát được diễn giải thành âm thanh
• Giống hiện tượng tăng âm lượng khi sóng yếu
• Cơ chế còn đang được nghiên cứu

So sánh với việc vặn to âm lượng khi sóng yếu rồi chỉ nghe thấy tiếng nhiễu là cách hình dung dễ hiểu nhất.

Vòng lặp chú ý

• Nghe thấy tiếng kêu gây lo lắng
• Lo lắng làm ta chú ý tới nó nhiều hơn
• Chú ý nhiều làm nó nổi bật hơn
• Nổi bật hơn lại gây lo lắng hơn
• Vòng lặp này làm triệu chứng nặng lên

Hiểu vòng lặp này quan trọng vì nó là phần can thiệp được, ngay cả khi bản thân tiếng kêu không thay đổi.

Vì sao ban đêm rõ hơn

• Ban ngày có nhiều âm thanh che lấp
• Ban đêm yên tĩnh nên nó nổi bật
• Không có việc gì khác để chú ý
• Tiếng kêu không to lên mà chỉ dễ nhận ra hơn
• Đây là lý do nó ảnh hưởng tới giấc ngủ

Nhận ra rằng nó không thật sự to lên vào ban đêm đã giúp giảm bớt lo lắng cho nhiều người.

Âm thanh che phủ

• Tiếng quạt nhẹ
• Âm thanh nền đều
• Nhạc nhẹ không lời
• Cửa sổ hé mở nếu bên ngoài yên tĩnh
• Không cần át hẳn mà chỉ cần giảm sự nổi bật

Mục tiêu không phải là không nghe thấy gì mà là làm cho tiếng kêu không còn là âm thanh duy nhất trong phòng.

Những gì thường làm nặng thêm

• Thiếu ngủ
• Căng thẳng kéo dài
• Môi trường quá yên tĩnh
• Tập trung vào việc theo dõi nó
• Lo lắng về ý nghĩa của nó

Việc theo dõi xem hôm nay có nặng hơn hôm qua không là thói quen làm cho tình trạng khó chịu hơn.

Những gì thường giúp được

• Ngủ đủ
• Có âm thanh nền dễ chịu
• Hoạt động thể chất đều đặn
• Tránh tiếp xúc thêm với tiếng ồn lớn
• Các kỹ thuật thư giãn
• Chuyển sự chú ý sang việc khác

Chuyển sự chú ý không có nghĩa là phủ nhận triệu chứng mà là không để nó chiếm trung tâm của mọi khoảnh khắc.

Bảo vệ thính giác

• Dùng bảo hộ trong môi trường ồn
• Giữ âm lượng tai nghe vừa phải
• Nghỉ giữa các khoảng nghe
• Tránh tiếp xúc kéo dài với âm thanh lớn
• Tổn thương thường không hồi phục

Phòng ngừa là phần quan trọng nhất vì tế bào thính giác đã mất thì không tái tạo lại.

Khi nào cần đi khám

• Xuất hiện đột ngột kèm giảm thính lực
• Chỉ ở một bên tai
• Kèm theo chóng mặt
• Nghe thấy tiếng đập theo nhịp mạch
• Ảnh hưởng rõ tới giấc ngủ và sinh hoạt

Các dấu hiệu này cần được khám sớm vì một số nguyên nhân xử lý được nếu phát hiện kịp.

Về việc đi khám

• Khám tai mũi họng để loại trừ các nguyên nhân tại tai
• Kiểm tra thính lực
• Xem lại các thuốc đang dùng
• Đánh giá mức độ ảnh hưởng tới cuộc sống
• Không tự dùng thuốc theo lời mách

Nhiều sản phẩm quảng cáo chữa ù tai không có bằng chứng, nên nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng.

Sống chung với nó

• Nhiều người thích nghi được theo thời gian
• Tiếng kêu vẫn còn nhưng không còn chiếm chú ý
• Quá trình này cần thời gian
• Có các chương trình hỗ trợ chuyên biệt
• Không nên tự chịu đựng một mình nếu nó ảnh hưởng nhiều

Điều nhiều người mô tả là tiếng kêu không biến mất nhưng nó lùi về nền và thôi làm chủ cuộc sống của họ.

Câu hỏi thường gặp