Ánh sáng là thứ ảnh hưởng tới cảm giác trong nhà mỗi ngày nhưng ít khi được nghĩ tới ngoài lúc chọn bóng đèn. Vài nguyên tắc đơn giản có thể thay đổi rõ rệt cảm giác của cả căn nhà.
Nhiệt độ màu của ánh sáng
- Ánh sáng ấm ngả vàng
- Ánh sáng trung tính gần với ánh sáng ban ngày
- Ánh sáng mát ngả xanh trắng
- Ấm gắn với thư giãn và buổi tối
- Mát gắn với tỉnh táo và tập trung
Liên hệ này có gốc ở tự nhiên: ánh sáng buổi chiều muộn ngả ấm còn ánh sáng giữa trưa thì mát và mạnh.
Nhiều lớp ánh sáng
- Ánh sáng nền chiếu chung cho cả phòng
- Ánh sáng tác vụ cho việc cụ thể
- Ánh sáng điểm nhấn cho tranh hoặc góc trang trí
- Kết hợp ba lớp cho kết quả dễ chịu nhất
- Một đèn trần duy nhất tạo ánh sáng phẳng và bóng cứng
Nhà chỉ có đèn trần thường có cảm giác như văn phòng dù đồ đạc có ấm cúng tới đâu.
Chống chói
- Không để bóng đèn lộ trực tiếp trong tầm nhìn
- Dùng chụp đèn hoặc tán sáng
- Hắt sáng lên tường hoặc trần là cách hiệu quả
- Tránh đặt nguồn sáng ngang tầm mắt
- Chói gây mỏi mắt nhanh dù độ sáng tổng thể vừa phải
Một bóng đèn trần trụi trong tầm nhìn có thể làm cả căn phòng khó chịu dù mọi thứ khác đều ổn.
Phòng khách
- Nên có nhiều nguồn ở các độ cao khác nhau
- Đèn sàn và đèn bàn thay vì chỉ đèn trần
- Ánh sáng ấm cho buổi tối
- Có thể điều chỉnh độ sáng thì càng tốt
- Đủ sáng cho việc đọc ở khu vực ghế ngồi
Khả năng giảm sáng buổi tối là tính năng có giá trị nhất mà ít nhà lắp.
Bếp
- Cần sáng và trung thực về màu sắc
- Ánh sáng tác vụ trên mặt bếp rất quan trọng
- Đèn trần một mình tạo bóng đổ lên chỗ đang thái
- Đèn dưới tủ treo giải quyết vấn đề này
- Màu sắc trung thực giúp nhận biết độ tươi của thực phẩm
Bóng của chính mình đổ lên thớt là vấn đề rất phổ biến và chỉ cần một dải đèn dưới tủ là xong.
Phòng ngủ
- Ánh sáng ấm và có thể giảm sáng
- Đèn đầu giường riêng cho từng người
- Không có nguồn sáng chiếu thẳng khi nằm
- Đèn đêm rất mờ cho lối đi ban đêm
- Rèm chắn sáng tốt cho lúc ngủ
Đèn đêm mờ ở lối ra nhà vệ sinh vừa an toàn vừa không làm gián đoạn giấc ngủ như bật đèn chính.
Góc làm việc
- Ánh sáng trung tính tới hơi mát
- Đèn bàn đặt phía đối diện tay thuận
- Tránh bóng của tay đổ lên chỗ viết
- Kết hợp ánh sáng nền để giảm tương phản
- Tránh đèn bàn là nguồn sáng duy nhất trong phòng tối
Chỉ có một vũng sáng trên bàn giữa phòng tối làm mắt phải liên tục thích nghi và gây mỏi nhanh.
Lối đi và cầu thang
- Ánh sáng đều, không có vùng tối đột ngột
- Nhìn rõ mép bậc là ưu tiên hàng đầu
- Công tắc ở cả hai đầu cầu thang
- Đèn cảm biến chuyển động là lựa chọn tốt
- Đây là khu vực liên quan trực tiếp tới an toàn
Vùng tối xen giữa các vùng sáng nguy hiểm hơn là ánh sáng yếu nhưng đều, vì mắt không kịp thích nghi.
Với người cao tuổi
- Cần mức sáng cao hơn đáng kể
- Mắt lớn tuổi cho ít ánh sáng đi qua hơn
- Đồng thời nhạy cảm hơn với chói
- Cần thời gian lâu hơn để thích nghi khi đổi sáng tối
- Tăng độ sáng kèm chống chói tốt là hướng đúng
Hai yêu cầu cần sáng hơn nhưng lại sợ chói hơn là lý do chiếu sáng cho người cao tuổi cần được nghĩ kỹ.
Ánh sáng và màu sắc trong phòng
- Cùng màu sơn trông khác nhau dưới ánh sáng khác nhau
- Nên thử mẫu sơn tại chính căn phòng đó
- Thử vào cả ban ngày và buổi tối
- Tường sáng màu phản xạ ánh sáng tốt hơn
- Làm phòng sáng hơn mà không cần thêm đèn
Sơn tường màu sáng là cách tăng độ sáng hiệu quả mà nhiều người không nghĩ tới khi thấy phòng tối.
Buổi tối và chuẩn bị cho giấc ngủ
- Giảm dần độ sáng sau bữa tối
- Chuyển sang ánh sáng ấm
- Dùng đèn thấp thay vì đèn trần
- Giảm độ sáng màn hình
- Tạo sự chuyển tiếp thay vì tắt đèn đột ngột
Sự chuyển tiếp dần từ sáng sang tối bắt chước hoàng hôn và giúp cơ thể chuẩn bị cho giấc ngủ.
Những cải thiện dễ làm nhất
- Thêm một đèn bàn hoặc đèn sàn
- Thay bóng lộ bằng bóng có chụp
- Thêm dải đèn dưới tủ bếp
- Lắp công tắc điều chỉnh độ sáng ở phòng khách
- Thêm đèn đêm mờ ở lối đi
Năm việc này chi phí thấp mà thay đổi cảm giác sử dụng căn nhà rõ hơn nhiều so với việc đổi toàn bộ hệ thống đèn.
Câu hỏi thường gặp
Nên chọn đèn vàng hay đèn trắng?
Ánh sáng ấm hợp với khu vực nghỉ ngơi và buổi tối, ánh sáng trung tính tới mát hợp với khu vực cần tập trung và làm việc ban ngày. Có thể dùng cả hai ở các khu khác nhau.
Vì sao một đèn trần thường không đủ?
Vì nó tạo ánh sáng đều nhưng phẳng và đổ bóng cứng. Kết hợp nhiều nguồn ở các độ cao khác nhau cho kết quả dễ chịu hơn nhiều.
Làm sao tránh chói?
Không để nguồn sáng lộ trực tiếp trong tầm nhìn. Dùng chụp đèn, hắt sáng lên tường hoặc trần, và tránh đặt đèn ngang tầm mắt.
Người cao tuổi cần ánh sáng thế nào?
Cần sáng hơn đáng kể so với người trẻ vì mắt cho ít ánh sáng đi qua hơn. Đồng thời cần chống chói tốt hơn và tránh vùng tối đột ngột trên lối đi.